Huquq sohasida ishlashni istaganlar uchun ta’lim muassasasini tanlashda yo‘nalishlar, o‘qish muddati va ta’lim shakli muhim mezonlardir. Sirdaryo viloyati yuridik texnikumi 2018-yil oktabridan buyon shu yo‘nalishda kadrlar tayyorlab keladi. Muassasa davlat-huquqiy faoliyat, yuridik xizmat hamda sud-huquqiy faoliyat bo‘yicha o‘qitadi. Demak, bu yerda huquqshunoslikka kirish birgina umumiy dastur bilan cheklanmaydi: o‘quvchi kelajakdagi kasbiy faoliyatiga mos yo‘nalishni tanlashi mumkin.
Uch yo‘nalish, uch xil kasbiy vazifa
Texnikum dasturlari huquq tizimining o‘zaro bog‘liq, ammo vazifalari turlicha bo‘lgan qismlariga qaratilgan. Davlat-huquqiy faoliyat davlat boshqaruvi va huquqiy munosabatlar bilan ishlashga tayyorlaydi. Yuridik xizmat tashkilotlar va fuqarolarning huquqiy masalalarini ko‘rib chiqish, hujjatlar bilan ishlash kabi vazifalarga yaqin. Sud-huquqiy faoliyat esa odil sudlov tizimi va sud jarayonlari bilan bog‘liq bilimlarni egallashga yo‘naltirilgan.
Bu yo‘nalishlar orasidagi farqni oldindan anglash tanlovni aniqroq qiladi. Masalan, normativ hujjatlar va davlat idoralari faoliyatiga qiziqqan abituriyent birinchi yo‘nalishni ko‘rib chiqishi mumkin; tashkilotdagi huquqiy ishlar unga ma’qul bo‘lsa, yuridik xizmat mos keladi. Sud tizimidagi jarayonlar va ularning huquqiy asoslari bilan shug‘ullanishni istaganlar uchun esa sud-huquqiy faoliyat alohida yo‘nalish hisoblanadi. Bularning barchasi huquqshunos kadrlar tayyorlashga xizmat qiladi, biroq kasbiy qiziqish va keyingi rejalarga qarab ustuvorlik o‘zgaradi.
Qabul va o‘qish tartibining asosiy ko‘rsatkichlari
Sirdaryo viloyati yuridik texnikumiga umumiy o‘rta ta’limning 11-sinfini yoki o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasasini bitirganlar hujjat topshirishi mumkin. O‘qish muddati ikki yil, ta’lim tili esa o‘zbek tilidir. Shunday qilib, abituriyent uchun boshlang‘ич таълим talabi aniq belgilangan, dastur esa to‘rt yillik oliy ta’limdan qisqaroq kasbiy bosqichni taklif qiladi.
- Faoliyat boshlagan vaqti: 2018-yil oktabr.
- Ta’lim muddati: 2 yil.
- Ta’lim shakllari: kunduzgi va sirtqi.
- O‘qitish tili: o‘zbek tili.
- Yo‘nalishlar: davlat-huquqiy faoliyat, yuridik xizmat, sud-huquqiy faoliyat.
Texnikum haqidagi taqdim etilgan ma’lumotda kunduzgi ta’limda 139 nafar, sirtqi ta’limda esa 84 nafar o‘quvchi tahsil olayotgani ko‘rsatilgan. Jami 223 nafar o‘quvchining qariyb 62 foizi kunduzgi, 38 foizi sirtqi shaklda o‘qiydi. Bu raqamlar ikkala shakl ham amalda qo‘llanayotganini ko‘rsatadi, ammo qabul kvotasi yoki ayni yildagi bo‘sh o‘rinlar sonini anglatmaydi. Hujjat topshirishdan oldin qabul davriga tegishli talab va muddatlarni alohida tekshirish lozim.
Ta’lim muassasasidagi kundalik muhit
Texnikum faoliyati faqat dars jadvali bilan өлчөнбөйт. Muassasa tarkibida kutubxona va huquqiy kitoblar bilan birga siyosiy hamda badiiy adabiyotlar to‘plamlari, o‘quv rejalari, fan dasturlari va o‘quv jarayoni grafigi haqida ma’lumotlar mavjud. Bu vositalar nazariy tayyorgarlikni rejalashtirish va mustaqil o‘qishni tashkil etishda ahamiyatli. Huquq yo‘nalishida, ayniqsa, atamalarni aniq tushunish, hujjat mazmunini tahlil qilish va fikrni asoslab bayon etish muntazam mashqni talab qiladi.
Texnikum xabarlarida ham o‘quv va jamoat faoliyatining turli ko‘rinishlari aks etgan. Masalan, 2025-yil 5-mart kuni o‘quvchilar kunni O‘zbekiston Respublikasi davlat madhiyasini ijro etish bilan boshlagani haqida xabar berilgan. Mart oyidagi boshqa e’lonlarda “Ziyo ulash” kitob aksiyasi, “Mening sevimli kitobim” tashabbusi va yuridik texnikumlar uchun Toshkent davlat yuridik universiteti hamda xorijiy professor-o‘qituvchilar ishtirokidagi binar darslar tilga olingan. Bunday tadbirlar rasmiy o‘quv dasturining o‘rnini bosmaydi, ammo o‘quv muhitiga qo‘shimcha mazmun beradi.
Texnikumning ta’lim yo‘nalishlari, qabulga oid e’lonlari va o‘quv jarayoni haqidagi ma’lumotlarni jamlaydigan rasmiy manba sifatida https://www.srsluz.com/ sayti foydali: unda abituriyent o‘zi uchun muhim bo‘lgan dastur va yangiliklarni bir joyda ko‘rib chiqishi mumkin. Qabul shartlari vaqt o‘tishi bilan yangilanishi ehtimoli borligi sababli, avvalgi yilgi xabarlarni joriy yil qoidalari bilan tenglashtirmaslik kerak.
Kimlar uchun mos va tanlovda nimalarni solishtirish kerak?
Ikki yillik muddatda huquqiy ta’lim olishni, Sirdaryo viloyatida o‘qishni yoki kunduzgi va sirtqi shakllardan o‘ziga mosini tanlashni istagan bitiruvchilar texnikum imkoniyatlarini ko‘rib chiqishi mumkin. Lekin “huquqshunos bo‘lish” maqsadining o‘zi yo‘nalish tanlash uchun yetarli emas. Abituriyent kundalik ishda qaysi vazifalar unga qiziq tuyulishini, hujjatlar bilan ishlashga munosabatini va kelgusida qaysi sohada tajriba orttirmoqchi ekanini ham hisobga olishi kerak.
Qaror qabul qilishda uch jihatni solishtirish maqsadga muvofiq: birinchisi, tanlangan yo‘nalishning kasbiy mazmuni; ikkinchisi, o‘qishning kunduzgi yoki sirtqi shakli; uchinchisi, ayni qabul yilidagi talablar. Texnikum haqidagi mavjud raqamlar — ikki yillik muddat va jami 223 nafar o‘quvchi — muassasa ko‘lami haqida tasavvur beradi, biroq ta’lim sifati yoki bitiruvchilarning ishga joylashish natijalarini o‘z-o‘zidan isbotlamaydi. Bunday masalalarda rasmiy e’lonlar bilan birga aniq dastur va qabul ma’lumotlariga tayanish to‘g‘riroq.
Sirdaryo viloyati yuridik texnikumi huquqshunoslikni uch amaliy yo‘nalishda o‘rganish, ta’limni ikki yil davomida olib borish va kunduzgi yoki sirtqi shaklni tanlash imkonini beradi. Kim uchun bu tanlov maqbul bo‘lishi esa abituriyentning kasbiy maqsadi, mavjud ta’lim tajribasi hamda qabul shartlariga mosligiga bog‘liq.